ALES Puan Hesaplama 2026: Gerçek Formül, Araştırma Görevlisi Ağırlığı ve Rastgele İşaretlemenin Matematiği

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından yılda üç kez düzenlenen ve akademik kadrolara (araştırma görevlisi, öğretim görevlisi) başvuru ile yüksek lisans/doktora kabullerinin önkoşulu olan 100 soruluk bir sınavdır: 50 Sayısal + 50 Sözel, toplam 150 dakika, tek oturum. 2026/3 oturumunun başvuruları 7-15 Ekim 2026 tarihleri arasında alındı; sınav 29 Kasım 2026 Pazar günü yapılacak. ALES yılda iki dönem düzenleniyor ve her dönem ortalama 300.000-400.000 aday başvuruyor.

1. Gerçek puan formülü — çoğu kişinin bilmediği katsayılar. ÖSYM'nin resmi 2026 ALES başvuru kılavuzuna göre üç puan türü de aynı 100 net üzerinden, farklı katsayılarla hesaplanır:

ALES-SAY = 47,433 + (Sayısal Net × 0,775) + (Sözel Net × 0,325) ALES-SÖZ = 40,910 + (Sayısal Net × 0,270) + (Sözel Net × 0,775) ALES-EA = 45,408 + (Sayısal Net × 0,518) + (Sözel Net × 0,652)

Net = Doğru − Yanlış/4. Dikkat edilmesi gereken nokta: her üç puan türünde de iki testin katsayısı birbirine yakın değil — örneğin ALES-SAY'de Sayısal netin katsayısı (0,775) Sözel netin (0,325) neredeyse 2,4 katı. Yani "ALES Sayısal puanı" adını taşısa da Sözel netler puanı hâlâ ciddi şekilde etkiliyor; sadece sayısal çalışıp sözeli tamamen ihmal etmek, SAY puanında bile puan kaybettiriyor.

2. Rastgele işaretlemenin matematiği — hiç kimsenin yazmadığı ispat. Yanlış/4 ceza formülü rastgele (bilmeden) işaretlemeyi tam olarak sıfıra indirecek şekilde tasarlanmış, ama bunun neden böyle olduğunu gösteren kaynak yok. İspat basit: ALES'te her soru 5 şıklı. Tamamen rastgele işaretlenen N soruda, beklenen doğru sayısı N/5, beklenen yanlış sayısı 4N/5. Beklenen net = N/5 − (4N/5)/4 = N/5 − N/5 = 0. Yani 100 soruyu komple rastgele işaretlemenin beklenen net katkısı tam olarak sıfır — ne kazandırır ne kaybettirir. Bu, "bilmiyorsan boş bırak" tavsiyesinin aslında yarı yanlış olduğunu gösteriyor: tamamen rastgele işaretlemek zararsızdır, ama asıl kazanç en az bir şıkkı eleyebildiğin sorularda gelir — 5 şıktan 1'ini elersen beklenen net o soru için 1/4 − (3/4)/4 = 1/16 > 0'a çıkar, yani pozitif beklenen değer kazanırsın. Kural: hiçbir şıkkı eleyemiyorsan işaretlemek zarar vermez, ama en az bir şıkkı eleyebiliyorsan işaretlememek saf kayıptır.

3. Araştırma görevlisi alımında ALES'in gerçek ağırlığı — %30, %100 değil. Standart araştırma görevlisi ilanlarında ön değerlendirme ALES %60 + yabancı dil %40 üzerinden yapılıyor, ama asıl belirleyici olan nihai değerlendirme puanı: ALES %30 + lisans mezuniyet notu %30 + yabancı dil %10 + giriş sınavı (mülakat/yazılı) %30. (Öncelikli alan araştırma görevlisi ilanlarında nihai ağırlıklar ALES %25 + lisans notu %25 + yabancı dil %20 + yazılı sınav %30 olarak değişiyor — ilan türünü kontrol etmek şart.)

4. Kimsenin hesaplamadığı denge noktası: kaç net, kaç lisans notu puanına eşit? Standart formülde ALES ve lisans notu aynı ağırlığı (%30) taşıyor — bu, aralarında doğrudan bir değiş-tokuş kurmayı mümkün kılıyor. Diyelim ki rakibinizin lisans mezuniyet notu (100'lük sistemde) sizden 5 puan yüksek. Bu fark nihai puana 5 × %30 = 1,5 puan olarak yansır. Bu açığı kapatmak için ALES puanınızın 1,5 / %30 = 5 puan daha yüksek olması gerekir. ALES-EA formülünde Sözel netin katsayısı 0,652 olduğuna göre, bu 5 puanlık ALES farkını sadece Sözel netleri artırarak kapatmak istiyorsanız 5 / 0,652 ≈ 7,7 — yani yaklaşık 8 ekstra net Sözel soru gerekir. Sayısal net üzerinden kapatmak isterseniz (katsayı 0,518) bu sayı 5 / 0,518 ≈ 9,7, yani 10 ekstra net Sayısal soruya çıkar. Sonuç: lisans notu düşük olan bir adayın ALES'te yakalaması gereken fark, göründüğünden küçük (birkaç soruluk net farkı), ama bu hesaplamayı yapmadan "zaten lisans notum düşük, ALES'te ne kadar fark yaratabilirim ki" diye düşünmek yanlış bir pes etme.

5. Sınava hazırlanırken bu ikisini birlikte götürün. Hem denge-noktası hesabı hem rastgele-işaretleme ispatı aynı sonuca işaret ediyor: ALES'te kazanç, "daha çok soru bilmek" kadar "elemeli çalışmak"tan geliyor — bir şıkkı dahi eleyebildiğiniz her soru pozitif beklenen değer taşıyor, ve topladığınız her birkaç net, lisans notu dezavantajınızı telafi edecek kadar ağırlıklı.

Camino Prep'in ALES soru bankası, gerçek 50 Sayısal + 50 Sözel yapısını ve sekiz alt konu dağılımını (Problemler, Temel Matematik, Geometri, Tablo-Grafik Yorumlama, Sözcükte Anlam, Cümlede Anlam, Paragraf, Sözel Mantık) aynen yansıtan 100 orijinal soru içeriyor. 2026/3 ve sonraki oturumların kesin tarihlerini sınav takviminden takip edebilirsiniz.