LGS Puan Hesaplama: Türkçe, Matematik ve Fen'in Diğer Derslerden 4 Kat Ağırlıklı Olmasının Sıralamaya Gerçek Etkisi

LGS (Liselere Geçiş Sistemi), Milli Eğitim Bakanlığı'nın 8. sınıf öğrencilerini Anadolu ve fen liselerine yerleştirmek için her yıl uyguladığı merkezi sınavdır. 2026 LGS'ye Türkiye genelinde 994.358 öğrenci katıldı ve sonuçlara göre 81 ilde, 548 ilçedeki 3.147 okul-program merkezi sınav puanıyla öğrenci aldı.

1. Sınavın 90 soruluk yapısı. LGS altı dersten oluşur: Türkçe (20 soru), Matematik (20 soru), Fen Bilimleri (20 soru), T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük (10 soru), Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (10 soru) ve İngilizce (10 soru) — toplam 90 soru. Her ders kendi "doğru-yanlış" sayısıyla bir net üretir: Net = Doğru Sayısı − (Yanlış Sayısı ÷ 3), yani her 3 yanlış cevap 1 doğruyu götürür.

2. Ders katsayıları: 4'e 1. Her dersin neti, sınav puanına eşit ağırlıkla girmez. Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri'nin katsayısı 4'tür; İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve İngilizce'nin katsayısı ise 1'dir. Yani bu üç ana dersten kazanılan 1 net, diğer üç dersten kazanılan 1 netin tam 4 katı ağırlıklı puan üretir. Ağırlıklı puanlar toplanır ve bu toplam, taban puanı 100, tavan puanı 500 olacak şekilde MEB'in istatistiksel (ortalama/standart sapmaya dayalı) ölçekleme formülüyle nihai LGS puanına çevrilir.

3. Hiçbir rehberin yazmadığı hesap: şans dalgalanması da 4 kat büyür. "3 yanlış 1 doğruyu götürür" kuralı, dört şıklı bir soruda tamamen rastgele işaretlemenin beklenen net etkisini matematiksel olarak sıfıra getirecek şekilde tasarlanmıştır: 4 soruya rastgele cevap veren bir öğrenci ortalama 1 doğru, 3 yanlış yapar; net = 1 − 3/3 = 0. Yani sınav tasarımı, kör şıklamayı ne ödüllendirir ne cezalandırır — bu kısmı kaynaklar da doğru biçimde anlatıyor. Ama hiçbir kaynağın hesaplamadığı şey şu: bu sıfır-ortalamalı şans dalgalanmasının büyüklüğü derse göre eşit etki yaratmaz. Örneğin bir öğrenci Matematik'te zaman baskısıyla 3 soruyu hızlı işaretlerken normalde beklediği netten 1 net şanssız çıkarsa (örneğin beklenen 6 net yerine 5 net), bu 1 netlik kayıp katsayı 4 ile çarpılır ve ağırlıklı puana 4 birim eksi olarak yansır. Aynı büyüklükte (1 netlik) bir şans dalgalanması İngilizce'de yaşansa, ağırlıklı puana sadece 1 birim eksi yansır. Yani matematiksel olarak özdeş bir şans dalgalanması, ana derslerde yan derslere göre tam 4 kat daha fazla sıralama riski taşır — bu, "1 net Fen = 4 net İnkılap" eşitliğinin basit bir tekrarı değil, iki farklı dersteki aynı büyüklükteki rastgele sapmanın puan sıralamasına asimetrik etkisinin doğrudan sonucudur.

4. Bunun pratik anlamı. En yüksek taban puanlı okullar arasındaki yarış santim hesabıyla yürüyor: 2026'da İstanbul Erkek Lisesi ve Kabataş Erkek Lisesi 500 tam puanla öğrenci alırken, Ankara Fen Lisesi 494,4243, İzmir Fen Lisesi 492,1823 puanla kapandı — binlerce aday arasında puanlar virgülden sonraki hanelerle ayrışıyor. Bu kadar sıkışık bir sıralamada, Türkçe-Matematik-Fen'de yaşanacak küçük bir dikkat hatası veya zaman baskısı kaynaklı şanssızlık, İngilizce veya Din Kültürü'ndeki aynı büyüklükte bir hatadan 4 kat daha pahalıya mal olur. Pratik sonuç: sınav günü zaman yönetiminde ana derslere ayrılan soru başı kontrol süresinin, yan derslerden daha cömert tutulması sadece soru sayısının fazla olmasından değil, her netin 4 katı ağırlık taşımasından da kaynaklanmalıdır.

Camino Prep'in LGS pratik soru bankası artık yayında -- Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ve İngilizce derslerinin tümünde gerçek MEB soru dağılımına göre 90 soru. LGS pratik bankasını inceleyebilir, 2027 dönemi başvuru ve sınav tarihleri açıklandığında güncellenecek sınav takvimi sayfasını takip edebilirsiniz.