YKS Puan Hesaplama 2026: "1 Net Kaç Puan" Tabloları Neden Yanılıyor, OBP Gerçekte Ne Kadar Fark Yaratıyor?

YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı), 2026'da 2 milyon 425 bin 560 adayın başvurduğu, Türkiye'nin en kalabalık merkezi sınavıdır. TYT oturumuna fiilen 2 milyon 255 bin 76 aday, AYT oturumlarına 1 milyon 473 bin 113 aday girdi. Bu ölçekte bir sınavda, puanın nasıl hesaplandığını yanlış bilmek, binlerce sıralamalık fark yaratabilir.

1. TYT ve AYT'nin yapısı. TYT 120 soru ve 165 dakikadır: Türkçe 40, Temel Matematik 40, Sosyal Bilimler 20, Fen Bilimleri 20 soru. AYT toplamda 160 soru ve 180 dakikadır; Sayısal alanda bu toplam Matematik 40 ve Fen Bilimleri 40 (Fizik 14, Kimya 13, Biyoloji 13) sorudan oluşur. Her iki sınavda da net formülü aynıdır: Net = Doğru − (Yanlış ÷ 4). Yani 4 yanlış cevap, 1 doğruyu götürür; boş bırakılan sorular neti etkilemez.

2. "1 net kaç puan" tabloları neden resmi değil. İnternette dolaşan hesaplayıcıların çoğu "TYT puanı = net × 1,32 + 100" gibi sabit bir çarpan kullanır ve bu, aslında ÖSYM'nin kılavuzunda yer almaz. ÖSYM'nin gerçek yöntemi, her yılın kendi aday kitlesinin ortalama ve standart sapmasına göre ham puanları T-puanına dönüştüren, 5 adımlı bir standardizasyon sürecidir. Bu yüzden "70 net kaç puan eder" sorusunun cevabı yıldan yıla değişir: aynı 70 net, adayların o yılki genel performansına göre bir yıl 330 puan, başka bir yıl 345 puan edebilir. Hesaplayıcı sitelerin verdiği sabit katsayılar, sadece geçmiş yılların ortalamasına dayanan yaklaşık tahminlerdir — gerçek formül değildir. Bunu bilmek, "tam olarak X net almam gerekiyor" gibi yanlış kesinlikte hedef koymayı önler.

3. TYT barajı, sanılandan çok daha düşük. Pek çok aday "TYT'den yüksek net almazsam AYT puanım hiç hesaplanmaz" diye düşünür. Oysa A-TYT puanının hesaplanabilmesi için tek şart, Temel Matematik veya Türkçe testlerinden en az birinde 0,5 ham puana (yaklaşık 1 doğru cevaba) ulaşmaktır. Bunu net formülüyle birleştirip somutlaştıralım: bir TYT testinde tamamen rastgele (4 seçenekli) işaretleme yapan bir adayın, soru başına beklenen neti (1/4) − (3/4 × 1/4) = 1/16'dır. 120 soruluk TYT'nin tamamını rastgele işaretlemiş bir aday bile, istatistiksel olarak ortalama 120 × 1/16 = 7,5 net bekler — barajın 40 kat üzerinde. Yani gerçek risk, barajı geçmemek değil; TYT'nin toplam puana etkisini (bkz. 5. madde) hafife almaktır.

4. OBP (diploma notu), yerleştirme puanına gerçekte ne kadar katkı sağlıyor. OBP, diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla bulunur (OBP = diploma notu × 5) ve 250-500 arasında bir değer alır; bu değerin %12'si yerleştirme puanına eklenir (OBP × 0,12). Somut bir örnek: diploma notu 70 olan bir adayın OBP'si 350'dir, yerleştirme puanına katkısı 350 × 0,12 = 42 puandır. Diploma notu 90 olan bir adayda ise OBP 450'dir, katkısı 450 × 0,12 = 54 puandır. Yani diploma notunda 20 puanlık bir fark (70'e karşı 90), yerleştirme puanında sadece 12 puanlık bir farka dönüşür. Bu, OBP'nin önemsiz olduğu anlamına gelmez — sıralamanın sıkıştığı dilimlerde 12 puan kritik olabilir — ama diploma notunun "her şeyi belirleyen" bir faktör olmadığını, sınav netlerinin ağırlığının çok daha büyük olduğunu gösterir.

5. Asıl ağırlık nerede: TYT mi, AYT mi? Yerleştirme puanı, TYT'nin %40'ı + AYT'nin %60'ı + OBP katkısından oluşur. Bu da AYT'deki bir netin, TYT'deki bir netten yapısal olarak daha fazla ağırlığa sahip olduğu anlamına gelir — özellikle Sayısal alanda AYT Matematik'in 40 soruluk büyüklüğü düşünüldüğünde, AYT'ye ayrılan çalışma zamanının TYT'den fazla olması, sadece "daha zor" olduğu için değil, puana etkisinin yapısal olarak daha büyük olduğu için de mantıklıdır.

Camino Prep'in YKS pratik sorusu bankası artık yayında -- TYT'nin tüm 4 testi ve AYT'nin tüm 4 alan testi için toplam 280 soru, gerçek ÖSYM ağırlıklarına göre. YKS pratik bankasını inceleyebilir, 2027 takvimi açıklandığında güncellenecek sınav takvimi sayfasını takip edebilirsiniz.